جدول اشتال تیرآهن

جدول اشتال تیرآهن یکی از ابزارهای کلیدی برای مهندسان، معماران و متخصصان صنعت ساخت‌وساز است که اطلاعات دقیق و استانداردی از مشخصات فنی تیرآهن‌ها ارائه می‌دهد. این جدول شامل جزئیاتی مانند ابعاد، وزن تیرآهن، و ویژگی‌های مکانیکی تیرآهن‌های مختلف است که در طراحی و اجرای پروژه‌های عمرانی و صنعتی کاربرد فراوانی دارد. در این مقاله، به بررسی اهمیت جدول اشتال و نحوه استفاده از آن می‌پردازیم تا به شما در انتخاب مناسب‌ترین تیرآهن برای پروژه‌هایتان کمک کنیم.

برای مشاهده سریع جداول یا دانلود فایل PDF جدول اشتال تیر آهن از دکمه‌های زیر استفاده کنید.

راهنمای پارامتر‌‌های جدول اشتال

برای مطالعه راحت‌تر جداول اشتال، بهتر است ابتدا با نمادهای پرکاربرد آن آشنا شوید:

ممان اینرسی و مدول مقطع به زبان ساده

وقتی از تیرآهن یا هر پروفیل فولادی استفاده می‌کنیم، مهم است بدانیم چقدر سختی و مقاومت در برابر خم شدن دارد.
به طور خلاصه: ممان اینرسی = میزان مقاومت در برابر خم شدن و مدول مقطع = ظرفیت تحمل تنش.
دو پارامتر مهم در این زمینه هستند:

• ممان اینرسی (Ix , Iy):
  می‌توان گفت شاخصی است که نشان می‌دهد مقطع در برابر خم شدن چقدر مقاوم است. هرچه عدد آن بزرگ‌تر باشد، تیرآهن در مقابل خمش سفت‌تر عمل می‌کند و کمتر تغییر شکل می‌دهد.
• مدول مقطع (Wx , Wy):
  این پارامتر به ما می‌گوید اگر نیرو یا بار وارد شود، حداکثر تنش در مقطع چقدر خواهد بود. هرچه مدول مقطع بزرگ‌تر باشد، تیر یا ستون ظرفیت بیشتری برای تحمل بار بدون رسیدن به مرز شکست دارد.

این پارامترها به خصوص برای مهندسان اهمیت زیادی دارند زیرا به آنها کمک می‌کند انتخاب کنند کدام تیرآهن برای دهانه یا بار مشخص مناسب‌تر است.

جدول اشتال تیرآهن IPE

تیرآهن IPE یکی از پرکاربردترین استانداردهای تیرآهن در اروپا و ایران است که به دلیل شکل مقطع I مانند و وزن سبک‌تر، در سازه‌های ساختمانی و صنعتی استفاده می‌شود. این استاندارد با ابعاد دقیق و استحکام بالا، انتخابی ایده‌آل برای پروژه‌های عمرانی است.

سایز IPE	h (mm)	b (mm)	s (mm)	t (mm)	r (mm)	c (mm)	h-2c (mm)	A (cm2)	G (kg/m)	Jx (cm4)	Wx (cm3)	ix (cm)	Jy (cm4)	Wy (cm3)	iy (cm)	rT (mm)
80	80	46	3.8	5.2	5	10.2	59	7.64	6	80.1	20	3.24	8.49	3.69	1.05	12.2
100	100	55	4.1	5.7	7	12.7	74	10.3	8.1	171	34	4.07	15.9	5.79	1.24	14.6
120	120	64	4.4	6.3	7	13.3	93	13.2	10.4	318	53	4.9	27.7	8.65	1.45	16.9
140	140	73	4.7	6.9	7	13.9	112	16.4	12.9	541	77.3	5.74	44.9	12.3	1.65	19.3
160	160	82	5	7.4	9	16.4	127	20.1	15.8	869	109	6.58	68.3	16.7	1.84	21.7
180	180	91	5.3	8	9	17	146	23.9	18.8	1320	146	7.42	101	22.2	2.06	24
200	200	100	5.6	8.5	12	20.5	159	28.5	22.4	1940	194	8.26	142	28.5	2.24	26.4
220	220	110	5.9	9.2	12	21.2	177	33.4	26.2	2770	252	9.11	205	37.3	2.48	29.1
240	240	120	6.2	9.8	15	24.8	190	39.1	30.7	3890	324	9.97	284	47.3	2.6	31.8
270	270	135	6.6	10.2	15	25.2	219	45.9	36.1	5790	429	11.2	420	62.2	3.02	35.6
300	300	150	7.1	10.7	15	25.7	248	53.8	42.2	8360	557	12.5	604	80.5	3.35	39.5
330	330	160	7.5	11.5	18	29.5	271	62.6	49.1	11770	713	13.7	788	98.5	3.55	42.1
360	360	170	8	12.7	18	30.7	298	72.7	57.1	16270	904	15	1040	123	3.79	44.7
400	400	180	8.6	13.5	21	34.5	331	84.5	66.3	23130	1160	16.5	1320	146	3.95	47.1
450	450	190	9.4	14.6	21	35.6	378	98.8	77.6	33740	1500	18.5	1680	176	4.12	49.4
500	500	200	10.2	16	21	37	426	116	90.7	48200	1930	20.4	2140	214	4.31	51.8
550	550	210	11.1	17.2	24	41.2	467	134	106	67120	2440	22.3	2670	254	4.45	54
600	600	220	12	19	24	43	514	156	122	92080	3070	24.3	3390	308	4.66	56.5

جدول اشتال تیرآهن IPB

تیرآهن‌های IPB که در ایران بیشتر با نام HEA و HEB شناخته می‌شوند، تیرهای بال‌پهن هستند. مشخصات مکانیکی و فیزیکی یان محصول را در جدول اشتال IPB در ادامه مشاهده کنید:

سایز IPB	h (mm)	b (mm)	s (mm)	t (mm)	r (mm)	c (mm)	h-2c (mm)	A (cm2)	G (kg/m)	Jx (cm4)	Wx (cm3)	ix (cm)	Jy (cm4)	Wy (cm3)	iy (cm)	rT (mm)
100	100	100	6	10	12	22	56	26	20.4	450	89.9	4.16	167	33.5	2.53	27.8
120	120	120	6.5	11	12	23	74	34	26.7	864	144	5.04	318	52.9	3.06	33.4
140	140	140	7	12	12	24	92	43	33.7	1510	216	5.93	550	78.5	3.58	38.9
160	160	160	8	13	15	28	104	54.3	42.6	2490	311	6.78	889	111	4.05	44.4
180	180	180	8.5	14	15	29	122	65.3	51.2	3830	426	7.66	1360	151	4.57	49.9
200	200	200	9	15	18	33	134	78.1	61.3	5700	570	8.54	2000	200	5.07	55.5
220	220	220	9.5	16	18	34	152	91	71.5	8090	736	9.43	2840	258	5.59	61
240	240	240	10	17	21	38	164	106	83.2	11260	938	10.3	3920	327	6.08	66.6
260	260	260	10	17.5	24	41.5	177	118	93	14920	1150	11.2	5130	395	6.58	72.2
280	280	280	10.5	18	24	42	196	131	103	19270	1380	12.1	6590	471	7.09	77.6
300	300	300	11	19	27	46	208	149	117	25170	1680	13	8560	571	7.58	83.2
320	320	300	11.5	20.5	27	47.5	225	161	127	30820	1930	13.8	9240	616	7.57	83.1
340	340	300	12	21.5	27	48.5	243	171	134	36660	2160	14.6	9690	646	7.53	82.9
360	360	300	12.5	22.5	27	49.5	261	181	142	43190	2400	15.5	10140	676	7.49	82.7
400	400	300	13.5	24	27	51	298	198	155	57680	2880	17.1	10820	721	7.4	82.3
450	450	300	14	26	27	53	344	218	171	79890	3550	19.1	11720	781	7.33	81.9
500	500	300	14.5	28	27	55	390	239	187	107200	4290	21.2	12620	842	7.27	81.6
550	550	300	15	29	27	56	438	254	199	136700	4970	23.2	13080	872	7.17	81.1
600	600	300	15.5	30	27	57	486	270	212	171000	5700	25.2	13530	902	7.08	80.7
650	650	300	16	31	27	58	534	286	225	210600	6480	27.1	13980	932	6.99	80.2
700	700	300	17	32	27	59	582	306	241	256900	7340	29	14440	963	6.87	79.6
800	800	300	17.5	33	30	63	674	334	262	359100	8980	32.8	14900	994	6.68	78.7
900	900	300	18.5	35	30	65	770	371	291	494100	10980	36.5	15820	1050	6.53	77.9
1000	1000	300	19	36	30	66	868	400	314	644700	12890	40.1	16280	1090	6.38	77

ویژگی اصلی آن‌ها عرض بال زیاد در مقایسه با ارتفاع است؛ به همین دلیل مقاومت بالایی در برابر فشار و خمش دارند و برای ستون‌ها، قاب‌های سنگین و سازه‌های مرتفع پرکاربرد هستند.
مطلب مرتبط: تیرآهن IPB چیست؟

جدول اشتال تیرآهن INP

تیرآهن‌های IPN تیرهایی با بال مخروطی‌شکل (شیب‌دار) هستند.
این تیرآهن‌ها نسبت به IPE و IPB کمتر رایج‌اند اما همچنان در پروژه‌های خاص مورد استفاده قرار می‌گیرند. شکل بال مورب باعث می‌شود که اتصال و جوشکاری آن‌ها محدودتر باشد، ولی در برخی سازه‌های قدیمی یا طراحی‌های ویژه به‌کار می‌روند.

سایز	h (mm)	b (mm)	s (mm)	t (mm)	r (mm)	c (mm)	h-2c (mm)	A (cm2)	G (kg/m)	Jx (cm4)	Wx (cm3)	ix (cm)	Jy (cm4)	Wy (cm3)	iy (cm)	rT (mm)
80	80	42	3.9	5.9	2.3	10.5	59	7.57	5.94	77.8	19.5	3.2	6.29	3	0.91	11.2
100	100	50	4.5	6.8	2.7	12.5	75	10.6	8.34	171	34.2	4.01	12.2	4.88	1.07	13.3
120	120	58	5.1	7.7	3.1	14	92	14.2	11.1	328	54.7	4.81	21.5	7.41	1.23	15.4
140	140	66	5.7	8.6	3.4	15.5	109	18.2	14.3	573	81.9	5.61	35.2	10.7	1.4	17.4
160	160	74	6.3	9.5	3.8	17.5	125	22.8	17.9	935	117	6.4	54.7	14.8	1.55	19.5
180	180	82	6.9	10.4	4.1	19	142	27.9	21.9	1450	161	7.2	81.3	19.8	1.71	21.6
200	200	90	7.5	11.3	4.5	20.5	159	33.4	26.2	2140	214	8	117	26	1.87	23.6
220	220	98	8.1	12.2	4.9	22	176	39.5	31.1	3060	278	8.8	162	33.1	2.02	25.7
240	240	106	8.7	13.1	5.2	24	192	46.1	36.2	4250	354	9.59	221	41.7	2.2	27.8
260	260	113	9.4	14.1	5.6	26	208	53.3	41.9	5740	442	10.4	288	51	2.32	29.6
280	280	119	10.1	15.2	6.1	27.5	225	61	47.9	7590	542	11.1	364	61.2	2.45	31.1
300	300	125	10.8	16.2	6.5	29.5	241	69	54.2	9800	653	11.9	451	72.2	2.56	32.6
320	320	131	11.5	17.3	6.9	31	258	77.7	61	12510	782	12.7	555	84.7	2.67	34.1
340	340	137	12.2	18.3	7.3	33	274	86.7	68	15700	923	13.5	674	98.4	2.8	35.6
360	360	143	13	19.5	7.8	35	290	97	76.1	19610	1090	14.2	818	114	2.9	37.2
380	380	149	13.7	20.5	8.2	37	306	107	84	24010	1260	15	975	131	3.02	38.7
400	400	155	14.4	21.6	8.6	38.5	323	118	92.4	29210	1460	15.7	1160	149	3.13	40.2
425	425	163	15.3	23	9.2	41	343	132	104	36970	1740	16.7	1440	176	3.3	42.2
450	450	170	16.2	24.3	9.7	43.5	363	147	115	45850	2040	17.7	1730	203	3.43	44
475	475	178	17.1	25.6	10.3	45.5	384	163	128	56480	2380	18.6	2090	235	3.6	46
500	500	185	18	27	10.8	48	404	179	141	68740	2750	19.6	2480	268	3.72	47.8
550	550	200	19	30	11.9	52.5	445	212	166	99180	3610	21.6	3490	349	4.02	51.8
600	600	215	21.6	32.4	13	57.5	485	254	199	139000	4630	23.6	4670	434	4.3	55.4

تفاوت‌ استاندارد‌های تیرآهن و تاثیر آنها در جدول اشتال

برای آشنایی با جزئیات کامل تفاوت استانداردهای مختلف تیرآهن، می‌توانید به صفحه استانداردهای تیرآهن مراجعه کنید. در این بخش بیشتر تمرکز ما بر این است که این اختلاف استانداردها چه تأثیری بر روی جدول اشتال دارند و هنگام استفاده از آن باید چه انتظاری از داده‌ها داشت.
به طور کلی تیرآهن IPB یا هاش، برای مقاومت بیشتر طراحی شده است. این تیرآهن بال بزرگتری دارد و همانطور که در جداول بالا می‌بینید، وزن هر متر آن و اعداد مدول و ممان اینرسی آن حول محور‌های اصلی از تیرآهن معمولی (IPE) بیشتر است.

کاربردهای عملی جدول اشتال تیرآهن

بیشترین کاربرد جدول استاندارد آلمانی اشتال در دروس دانشگاهی عمرانی، محاسبات مهندسی و تخمین هزینه خرید تیرآهن برای پروژه است. برخی از کاربردها در ادامه ببینید:

• انتخاب مقطع مناسب در طراحی سازه
  مهندسان هنگام طراحی اسکلت فلزی باید بدانند کدام تیرآهن می‌تواند بار مورد نظر را تحمل کند. با مراجعه به جدول اشتال می‌توان ظرفیت مقاطع مختلف (بر اساس سطح مقطع، ممان اینرسی و مدول مقطع) را بررسی کرده و بهترین گزینه را انتخاب کرد.
• محاسبات بارگذاری و مقاومت
  برای محاسبه خمش، برش یا کمانش یک تیرآهن، نیاز به پارامترهایی مثل ممان اینرسی یا شعاع ژیراسیون است. جدول اشتال این داده‌ها را به‌صورت آماده در اختیار قرار می‌دهد و از صرف زمان برای محاسبات دستی جلوگیری می‌کند.
• برآورد وزن و هزینه پروژه
  یکی از دغدغه‌های اصلی در پروژه‌های ساختمانی، برآورد دقیق وزن مصالح است. با استفاده از جدول اشتال می‌توان وزن هر متر تیرآهن را مشخص کرد و از آن برای محاسبه وزن کلی سازه و تخمین هزینه‌ها بهره برد.
• کنترل و تطابق با استانداردها
  در پروژه‌هایی که نیاز به رعایت آیین‌نامه‌ها و استانداردهای بین‌المللی دارند، جدول اشتال به‌عنوان مرجع رسمی شناخته می‌شود. مهندسان از آن برای کنترل صحت انتخاب مقاطع و انطباق با مقررات استفاده می‌کنند.
• آموزش و یادگیری در دانشگاه‌ها
  دانشجویان عمران و معماری نیز در درس‌هایی مانند مقاومت مصالح و طراحی سازه‌های فولادی از جدول اشتال به‌عنوان منبع آموزشی استفاده می‌کنند و با کاربردهای عملی مقاطع آشنا می‌شوند.

نکات پایانی برای استفاده از جدول اشتال تیرآهن

هنگام استفاده از جدول اشتال، همیشه به استاندارد تیرآهن، وزن واحد طول و مقادیر ممان اینرسی و مدول مقطع توجه داشته باشید، زیرا این اعداد در استانداردهای مختلف می‌توانند متفاوت باشند. جدول اشتال ابزار مهمی برای انتخاب دقیق مقطع، برآورد وزن و هزینه، و تضمین ایمنی سازه است، اما برای نتیجه بهتر، همواره باید با محاسبات مهندسی و شرایط پروژه هماهنگ شود. برای مشاهده قیمت روز این محصول و یا ثبت سفارش، به صفحه قیمت تیرآهن مراجعه کنید.