اهمیت تدوین استانداردهای لوله گالوانیزه به این منظور است که از صحت عملکرد و کیفیت این محصولات اطمینان حاصل شود. مهمترین استانداردهای خارجی لوله گالوانیزه، استانداردهای BS1387، ASTM A53، EN 10240 و DIN 2440/2441 هستند. استاندارد ایرانی لوله گالوانیزه نیز استاندارد ISIRI 3765 است که به مشخصات فنی و ابعاد این محصول میپردازد. چنانچه الزامات استاندارد لوله گالوانیزه در فرایند تولید این محصولات رعایت شود، لولهها با خواص شیمیایی و فیزیکی نزدیک به مشخصات اسمی تولید میشوند. در این صورت کیفیت آنها افزایش یافته و نیاز آنها به تعمیر یا تعویض به حداقل میرسد.
در مقالات قبلی توضیح دادیم لوله گالوانیزه چیست و روشهای تولید آن را بررسی کردیم. اکن.ن قصد داریم به انواع استاندارد لوله گالوانیزه در ایران، اروپا و آمریکا بپردازیم و توضیح دهیم لولههای گالوانیزه بر اساس این استانداردها باید چه ویژگیهایی داشته باشند. با ما همراه باشید.
استاندارد ASTM A53 و A123/A153 ASTM
این استاندارد آمریکایی بر موارد زیر تمرکز دارد:
- کیفیت پوشش: ضخامت، یکنواختی و چسبندگی پوشش
- خواص مکانیکی: استحکام و مقاومت برای کاربردهای سازهای
- ابعاد لوله: دقیق بودن اندازه قطر خارجی، طول و ضخامت
رعایت این الزامات، لوله گالوانیزه را برای کاربردهای گوناگون از انتقال آب گرفته تا پایه فنس مناسب میسازد.
استاندارد لوله گالوالنیزه ASTM A53
استاندارد ASTM A53/A53M مشخصات فنی مربوط به لولههای فولادی گالوانیزه شده به روش غوطهوری گرم و همچنین لوله سیاه را پوشش میدهد که در ادامه فقط به الزامات مرتبط با لولههای گالوانیزه خواهیم پرداخت.
دامنه کاربرد
سایز اسمی 8/1 تا NPS 26 معادل 6 تا 650 DN با ضخامت دیواره اسمی مشخص.
ماده اولیه
فولاد مورد استفاده برای این لولهها باید تحت فرایندهای اکسیژن پایه، اجاق باز یا کوره الکتریکی تولید شده باشند.
فرایند تولید
طبق این استاندارد، لولههای گالوانیزه بر اساس روش تولید به دستههای زیر تقسیم میشوند:
- نوع F: لولههای جوشخورده کوره به صورت لببهلب و پیوسته (گرید A)
- نوع E: لولههای جوشخورده با مقاومت الکتریکی (گرید A و B)
- نوع S: لولههای بدون درز (گرید A و B)
برای اطمینان از انطباق لولههای گالوانیزه تولید شده با این استاندارد، روی آنها تست کشش، خمش، هیدرواستاتیک و تستهای الکتریکی غیر مخرب انجام میشود.
ASTM F1083-18
الزامات موجود در این استاندارد، شامل لولههای فولادی درزدار با گالوانیزاسیون گرم در سایزهای اسمی ۱ تا ۸ اینچ است که با اهداف سازهای مانند لوله فنس مورد استفاده قرار میگیرند. لولههای تولیدشده با سایر ابعاد، باید با تمامی الزامات این استاندارد مطابقت دذاشته باشند تا قابل ارائه در بازار باشند.
وزن و ابعاد لوله گالوانیزه طبق اسناندارد ASTM
| سایز اسمی (in) | قطر خارجی (mm) | Sch 10 (ضخامت mm) | Sch 10 (وزن kg/m) | Sch 40 (ضخامت mm) | Sch 40 (وزن kg/m) | Sch 80 (ضخامت mm) | Sch 80 (وزن kg/m) | Sch 160 (ضخامت mm) | Sch 160 (وزن kg/m) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1/2" | 21.3 | 2.11 | 1 | 2.77 | 1.27 | 3.73 | 1.62 | 4.78 | 1.96 |
| 3/4" | 26.7 | 2.11 | 1.28 | 2.87 | 1.69 | 3.91 | 2.2 | 5.56 | 2.9 |
| 1" | 33.4 | 2.77 | 2.09 | 3.38 | 2.5 | 4.55 | 3.24 | 6.35 | 4.24 |
| 1 1/4" | 42.2 | 2.77 | 2.69 | 3.56 | 3.39 | 4.85 | 4.47 | 6.35 | 5.61 |
| 1 1/2" | 48.3 | 2.77 | 3.11 | 3.68 | 4.05 | 5.08 | 5.41 | 7.14 | 7.25 |
| 2" | 60.3 | 2.77 | 3.93 | 3.91 | 5.44 | 5.54 | 7.48 | 8.74 | 11.11 |
| 2 1/2" | 73 | 3.05 | 5.26 | 5.16 | 8.63 | 7.01 | 11.41 | 9.53 | 14.92 |
| 3" | 88.9 | 3.05 | 6.46 | 5.49 | 11.29 | 7.62 | 15.27 | 11.13 | 21.35 |
| 4" | 114.3 | 3.05 | 8.37 | 6.02 | 16.08 | 8.56 | 22.32 | 13.49 | 33.54 |
| 6" | 168.3 | 3.4 | 13.83 | 7.11 | 28.26 | 10.97 | 42.56 | 18.26 | 67.57 |
| 8" | 219.1 | 3.76 | 19.97 | 8.18 | 42.55 | 12.7 | 64.64 | 23.01 | 111.27 |
| 10" | 273 | 4.19 | 27.78 | 9.27 | 60.29 | 15.09 | 95.98 | 28.58 | 172.27 |
| 12" | 323.8 | 4.57 | 35.98 | 10.31 | 79.71 | 17.48 | 132.05 | 33.32 | 238.69 |
برای اطلاعات بیشتر درباره وزن این فراورده فولادی پیشنهاد میکنیم مطلب وزن لوله گالوانیزه را مطالعه کنید.
استاندارد لوله گالوانیزه DIN 2440/2441 و DIN 2444
این استاندارد آلمانی برای لولههای گالوانیزه بهکار برده میشود و معادل اروپایی آن، استاندارد EN 10255 نام دارد. در این استانداردها مواردی نظیر نوع متریال و ضخامت لایه گالوانیزه برای لولههای آب، گاز و سیستمهای گرمایشی بیان شدهاند.
این استاندارد، موارد زیر را شامل میشود:
DIN 2440/2441: استاندارد مربوط به لولههای فولادی رزوه شده با وزن متوسط
DIN EN 1123-2: برای انواع لوله درز مستقیم جوشی گالوانیزه سوکتدار که برای لولهکشی فاضلاب استفاده میشوند.
طبق این استاندارد آلمانی، متریال، نوع گالوانیزاسیون و نوع لوله باید طبق الزامات زیر باشد:
- متریال: متریال این استاندارد اغلب ورق St33 (با نام جدید اروپایی S185 ) است؛ زیرا این ورق رایجترین متریال اولیه برای لولههای گالوانیزه محسوب میشود.
- نوع گالوانیزاسیون: در این استاندارد تنها از روش گالوانیزاسیون گرم استفاده میشود و اندازه لایه گالوانیزه مشخصشده در این استاندارد، در حدود ۵۶ میکرون است.
- نوع لوله: این استاندارد برای لولههای درزدار و لوله مانیسمان کاربرد دارد.
لولههای تولیدشده تحت استاندارد DIN 2440/2441 بهخوبی رزوه میشوند، جوشپذیری مناسبی داشته و لایه گالوانیزه بهطور یکنواخت با پیوند قوی روی آنها پوشیده شده است.
DIN 2444
این استاندارد دربرگیرنده الزامات گالوانیزاسیون به روش گرم جهت حفظ کیفیت و یکنواختی ضخامت کوتینگ گالوانیزه بوده که اکنون منسوخ شده و جای خود را به استاندارد اروپایی EN 10240 داده است.
استاندارد EN 10240 و 10255 EN
این استاندارد اروپایی به پوشش زینک بر روی لولههای گالوانیزه میپردازد و درباره ابعاد و خواص مکانیکی لازم برای رزوه کردن، الزاماتی را ارائه میکند. تمرکز این استاندارد بر تضمین مقاومت در برابر خوردگی و چسبندگی پوشش گالوانیزه روی لوله است.
علاوه بر این، این استاندارد درباره وزن و ابعاد لولههای گالوانیزه نیز الزاماتی ارائه میکند که در ادامه آنها را بیان خواهیم کرد.
استاندارد لوله های گالوانیزه EN 10255
در اتحادیه اروپا، استاندارد EN 10255 نیز مورد استفاده قرار میگیرد و الزاماتی برای لولههای فولادی درزدار یا بدون درز مناسب برای رزوهکاری را مشخص میکند. این لولهها برای انتقال سیالات و سازهها بهکار میروند. این استاندارد به لولههای غیرآلیاژی میپردازد که قابلیت جوشپذیری و رزوهشدن بالایی دارند.
دامنه کاربرد
این استاندارد برای لولههایی با قطر خارجی از ۱۰.۲ میلیمتر تا ۱۶۵.۱ میلیمتر (سایز اسمی ۰.۸ تا ۶ اینچ) کاربرد دارد که برای انتقال سیالات، سازه و ساختمان و سیستمهای گرمایش و سرمایش مورد استفاده قرار میگیرند. طبق این استاندارد، لولهها بر اساس وزن و ضخامت به ۳ نوع زیر تقسیم میشوند:
- سبک
- متوسط
- سنگین
پیشنهاد مطالعه: لوله گالوانیزه سبک و سنگین
ماده اولیه و روش تولید
طبق این استاندارد لولهها میتوانند در انواع درزدار و بدون درز باشند. طبق استاندارد EN 10255، برای تولید لوله باید از ورق فولادی S195T استفاده شود که قابلیت شکلگیری و جوشپذیری مناسبی دارد.
مشخصات فیزیکی استاندارد لوله گالوانیزه طبق استاندارد EN 10255
در جدول زیر مشاهده میکنید سایز، وزن و ضخامت لولههای گاوانیزه طبق این استاندارد باید چه مقداری باشد.
| سایز اسمی (in) | سایز اسمی (mm) | قطر خارجی لوله سبک (mm) | قطر خارجی لوله متوسط و سنگین (mm) | ضخامت لوله سبک (mm) | ضخامت لوله متوسط (mm) | ضخامت لوله سنگین (mm) | وزن لوله سبک (kg/m) | وزن لوله متوسط (kg/m) | وزن لوله سنگین (kg/m) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1/4" | 8 | 13.6 | 13.9 | 1.8 | 2.3 | 2.9 | 0.515 | 0.641 | 0.765 |
| 3/8" | 10 | 17.1 | 17.4 | 1.8 | 2.3 | 2.9 | 0.67 | 0.839 | 1.02 |
| 1/2" | 15 | 21.4 | 21.7 | 2 | 2.6 | 3.2 | 0.947 | 1.21 | 1.44 |
| 3/4" | 20 | 26.9 | 27.2 | 2.3 | 2.6 | 3.2 | 1.38 | 1.56 | 1.87 |
| 1" | 25 | 33.8 | 34.2 | 2.6 | 3.2 | 4 | 1.98 | 2.41 | 2.94 |
| 1 1/4" | 32 | 42.5 | 42.9 | 2.6 | 3.2 | 4 | 2.54 | 3.1 | 3.8 |
| 1 1/2" | 40 | 48.4 | 48.8 | 2.9 | 3.2 | 4 | 3.23 | 3.57 | 4.38 |
| 2" | 50 | 60.2 | 60.8 | 2.9 | 3.6 | 4.5 | 4.08 | 5.03 | 6.19 |
| 2 1/2" | 65 | 76 | 76.6 | 3.2 | 3.6 | 4.5 | 5.71 | 6.43 | 7.93 |
| 3" | 80 | 88.7 | 89.5 | 3.2 | 4 | 5 | 6.72 | 8.37 | 10.3 |
| 4" | 100 | 113.9 | 114.9 | 3.6 | 4.5 | 5.4 | 9.75 | 12.2 | 14.5 |
| 5" | 125 | - | 140.6 | - | 5 | 5.4 | - | 16.6 | 17.9 |
| 6" | 150 | - | 165.1 | - | 5 | 5.4 | - | 19.7 | 21.3 |
مروری بر استانداردهای لوله گالوانیزه
در این متن معتبرترین استانداردهای لوله گالوانیزه در اروپا و آمریکا را بررسی کردیم تا معیارهای فنی لازم برای تولید، کیفیت، ابعاد، روش گالوانیزاسیون و کاربرد این لولهها را توضیح دهیم. استانداردهایی مانند ISIRI 3765، DIN 2440/2441، EN 10240 و EN 10255، ASTM A53 و ASTM F1083 هرکدام الزامات مشخصی در زمینه نوع متریال، ضخامت پوشش گالوانیزه، خواص مکانیکی و دامنه کاربرد لولههای گالوانیزه بیان میکنند که رعایت آنها به بهینهشدن طول عمر لولهها و کاهش هزینه نگهداری و تتعمیرات سیستم لولهکشی کمک میکند.