از مهمترین مقاطع فلزی در صنایع مختلف، میتوان به مفتول اشاره کرد. مفتول یک سیم باریک و کشیده است که از فولاد تولید شده و میتواند دارای لایه گالوانیزه، مس یا پی وی سی (PVC) باشد. این فراورده فولادی در صنایع گستردهای نظیر ساختمانسازی، خودروسازی، کشاورزی و تولید توریهای فلزی کاربرد دارد.
در این مقاله از امروز آهن توضیح میدهیم سیم مفتول چیست، سپس به بررسی دقیق کاربردها و انواع آن خواهیم پرداخت. همچنین در انتها یک راهنما برای انتخاب مفتول مناسب برای کاربردهای گوناگون ارائه میدهیم.
مفتول چیست؟
مفتول یا وایر (Wire) که به آن سیم مفتول نیز گفته میشود، نوعی مقطع فلزی نازک است که از روش نورد گرم و کشش کلاف میلگرد فلزی تولید می شود. از کاربردهای این محصول میتوان به آرماتوربندی، ساخت توریهای فلزی، سیم خاردار، بسته بندی و مصارف صنعتی اشاره کرد.
پوشش دهی با روکش PVC و گالوانیزاسیون از جمله فرآیندهایی است که در جهت افزایش مقاومت این محصول فولادی در برابر رطوبت و زنگزدگی انجام می شود. به مفتولی که دارای پوشش پی وی سی باشد، مفتول سیمی گفته میشود. مفتول سفید یا گالوانیزه نیز مفتولی است که رویاندود شده و با لایه گالوانیزه پوشیده شده است. چنانچه این محصول فاقد پوشش باشد، به آن مفتول سیاه گفته میشود. علاوه بر این، سیم مفتول با روکش مسی نیز تولید میشود که به آن مفتول مسوار میگویند.
انواع سیم مفتول چیست؟
این فراوردههای فولادی بر اساس جنس پایه، ضخامت و قطر و فرآیند تولید آن دسته بندی می شوند. هر یک انواع سیم مفتول سیاه، مسی و گالوانیزه دارای کاربرد متفاوت هستند. اگر بخواهیم به صورت کلی انواع مفتول را نام ببریم میتوانیم به موارد زیر اشاره کنیم:
- مفتول سیاه
- مفتول گالوانیزه
- مفتول مسی
- مفتول فنر
هر یک از انواع این محصول، کاربرد خاص خود را دارند؛ به همین دلیل باید در انتخاب مفتول مناسب دقت کافی داشته باشید. در ادامه به بررسی انواع مفتول به همراه مشخصات دقیق آن خواهیم پرداخت تا بتوانید مناسبترین محصول را انتخاب نمایید.
مفتول سیاه چیست؟
مفتول سیاه نوعی مفتول کم کربن است که پوشش گالوانیزه ندارد. این محصول اغلب با نام مفتول آنیل نامیده میشود که مصارف عمدهای در آرماتوربندی، تولید توری فلزی و صنایع فلزی دارد. این فراورده فولادی در کوره های آنیل با دمای 700 تا 900 درجه قرار میگیرد تا به اندازه کافی نرم شود و برای مصارف مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
مفتول گالوانیزه
بنا بر تعریفی که در صفحه مفتول گالوانیزه چیست بیان شد و همانطور که از نام این محصول مشخص است، سیم مفتول گالوانیزه نوعی از این محصول با روکش گالوانیزه است که بعد از تولید، در حوضچهای از روی (Zn) فرو برده میشود تا سطح آن رویاندود یا به اصطلاح گالوانیزه شود. اضافه شدن لایهای از فلز روی سبب شده تا مقاومت این محصول در برابرزنگ زدگی و خوردگی بالا باشد. مفتول گالوانیزه با دو روش سرد و گرم تولید می شود که مقاومت نوع گرم از نوع سرد بیشتر است. از نظر قیمتی نیز مفتول آهنی گالوانیزه شده نسبت به نوع بدون روکش یا سیاه گرانتر است. از این مفتول در ساخت انواع توری فلزی، ساخت داربست انگور و تاکستان، رابیتس بندی و .. استاده می شود.
در صورت نیاز به اطلاعات بیشتر می توانید در این صفحه قیمت مفتول گالوانیزه را مشاهده کنید.
مفتول مسوار
همانطور که از نام این محصول مشخص است، این محصول با روکش مس پوشانده شده است. در ترکیبات شیمیایی مفتول مسوار عناصری همچون گوگرد، کربن و فسفر وجود دارد. این محصول در قطر 0.5 تا 10 میلی متر به شکل شاخه ای، کلاف و قرقره ساخته می شود و قیمت آن به مواردی همچون ضخامت و نوع روکش مسی آن وابسته است.
خیلی ها به اشتباه سوار را با سیم مسی اشتباه می گیرند؛ در حالیکه سیم مسوار نوعی مفتول فولادی است که فقط یک روکش نازک از جنس مس روی آن قرار می گیرد.
مفتول فنر
مفتول فنر یکی از انواع مفتول فولادی است که میزان کربن در آن بیشتر از سایر عناصر است. بالا بودن درصد کربن این محصول سبب شده تا خاصیت کششی و ارتجاعی بالایی داشته باشد. این محصول پس از عملیات حرارتی و کشش سرد، در برابر خمیدگی مقاومت بالایی به دست میآورد . قطر این فراورده فولادی بین 2 میلی متر تا 12.5 میلی متر متغیر است و برای تولید انواع فنر کششی، تخت و فشاری گزینه مناسبی به شمار میآید.
مشخصات فنی انواع مفتول فلزی چیست؟
در بالا توضیحدادیم سیم مفتولی چیست. در جدول زیر به بررسی فنی انواع مفتول فلزی اعم از جنس، قطر، انعطافپذیری، پوشش، استاندارد تولید و شکل سطح آن پرداخته ایم. هر یک از این ویژگی ها بر روی قیمت نهایی و همچنین کاربرد آن در صنایع مختلف موثر هستند. به جدول زیر توجه داشته باشید:
| ویژگی | توضیحات |
| جنس | استیل، مسی، فولادی و آلومینیومی |
| قطر | 0.2 میلی متر تا 9 میلی متر |
| انعطاف پذیری | نرم یا سخت بودن مفتول |
| پوشش | گالوانیزه، سیاه و PVC |
| استاندارد تولید | ASTM، DIN و ISIRI |
| سطح | صاف، براق و صیقلی |
همانطور که مشاهده می کنید به صورت معمول مفتول فلزی با استاندارد ISIRI، DIN و ASTM تولید می شود. همچنین در ایران محصولات با استاندارد ملی 3084 تولید و به بازار عرضه می شوند.
ضخامت و قطر مفتول نیز جز مشخصاتی است که هم در وزن، هم در کاربرد و هم در قیمت آن موثر است. در صفحه انواع سایز مفتول به معرفی انواع سیم فولادی نازک و ضخم و سایزهای تولیدی کارخانجات ایران می پردازیم.
مفتول سفت چیست؟
شاید برای شما این سوال ایجاد شود که مفتول سفت چیست و چه تفاوتی با مفتول سیاه دارد. این دو محصول از لحاظ ماده اولیه شباهت دارند ولی در مواردی نظیر انعطافپذیری و کاربرد به صورت گستردهای متفاوت هستند. همچنین از لحاظ ظاهری این دو محصول شباهت بسیار زیادی به یکدیگر دارند که همین سبب شده تا بسیاری این دو فراورده فولادی را مشابه فرض کنند.
مفتول سفت (Hard Drawn Wire) سختی و مقاومت بالایی دارد و استحکام زیاد آن باعث شده است تا کارایی گستردهای در صنایع متعدد داشته باشد. این محصول بدون عملیات بازپخت یا آنیل تولید شده و از قالبهای کشش سرد عبور داده میشود. فرایند خاص تولید آن، باعث ایجاد پدیده کرنش سختی (Strain Hardening) شده و موجب میشود استحکام کششی افزایش یافته و در مقابل شکلپذیری آن کاهش یابد.
کاربرد مفتول سفت
این محصول همچون انواع دیگر مفتولهای سیاه یا گالوانیزه در تولید انواع سیم خاردار، توری حصاری، توری مرغی و همچنین ساختن انواع قفس بکار گرفته می شود. کاربردهای این محصول عبارت است از:
- تولید قطعات خودرو
- ساخت چرخدستیهای خرید
- انواع سبدها و قفسههای فلزی
- تولید انواع قلاب
- ساخت سنجاق قفلی
- ساخت سیمهای خطوط انتقال هوایی برق
- تولید میخ فولادی
به توصیه کارشناسان امروز آهن، پیشنهاد میشود از مفتول سفت در شرایط آبوهوایی با تغییرات دمایی زیاد، محیطهایی با تنشهای مکانیکی بالا و ضربههای مکرر استفاده نشود.
کاربرد مفتول چیست؟
در بخش قبلی به بررسی انواع مفتول پرداختیم و پاسخ دادیم سیم مفتول چیست. در ادامه به کاربرد آن در صنایع مختلف اشاره خواهیم کرد. هریک از انواع این محصول بر اساس جنس و ضخامت و روکش نیز کاربرد متفاوتی در صنایع مختلف دارند. در ادامه به بررسی دقیق کاربرد انواع این محصول در کشاورزی، ساختمانسازی و تولید توری و فنس خواهیم پرداخت تا توضیح دهیم قابلیت مفتول چیست.
کاربرد مفتول در صنعت ساختمان
مهمترین کاربرد مفتول سیاه استفاده گسترده از آن در صنایع ساختمان سازی است. از این فراورده فولادی به دلیل انعطاف پذیری بالا در آرماتوربندی و همچنین در تولید توری جوشی، عایقبندی، بستن میلگردها و سقف استفاده میشود. تفاوت میلگرد و مفتول در این است که میلگرد ضخامت بیش از 6 دارد و در آرماتور بندی و ایجاد استحکام نقش دارد ولی مفتول بیشتر برای بستن مورد استفاده قرار می گیرد.
کاربرد مفتول در تولید توری و فنس
برای تولید توری و فنس میتوان از مفتولهای سیاه یا گالوانیزه استفاده کرد. کاربرد مفتول گالوانیزه در تولید توری فنس، بیشتر از نوع سیاه این محصول است؛ زیرا نوع گالوانیزه این محصول به دلیل داشتن روکش زینک بر روی آن، مقاومت بسیار بالایی در برابر خوردگی و پوسیدگی دارد. این ویژگی سبب شده است تا در تولید توری حصاری، توری مرغی، سیم خاردار و توری فرنگی از این محصول استفاده شود.
صنعت برق
مس و آلومینیوم رسانایی بالایی در انتقال جریان الکتریسیته دارند. در نتیجه از انواع مسوار و آلومینیومی این محصول در صنعت برق استفاده میشود. انتقال جریان برق، تولید کابل برق، سیم های برق و ترانسفورماتورها از مهمترین کاربرد مفتول مسی در صنعت برق است. البته قابل ذکر است که کاربرد مفتول مسوار در عایق بندی، آرماتوربندی، کابینتسازی و سایر مصارف خانگی دیگر نیز رایج است.
کاربرد مفتول در صنعت خودروسازی
فنرها در صنایع خودروسازی یکی از اساسی ترین قطعات یه حساب می آیند. به دلیل خاصیت ارتجاعی بالای این محصول، از آن در ساخت قطعات فنر خودرو استفاده میشود. به صورت کلی مفتول فنری در ساخت فنرها، قطعات فلزی، قطعات خودروها و سیم های تقویتی کاربرد دارد.
فرآیند تولید مفتول چیست؟
در فرآیند تولید مفتول از شمش فولادی که ماده اولیه آن به حساب میآید استفاده میگردد. برای این امر در ابتدا با گرم کردن شمش فولادی در دمای 1200 درجه سلسیوس، آن را نرم میکنند تا خاصیت نورد شکلپذیری آن افزایش یابد؛ پس از آن، شمش فولادی را به قالب های مدنظر وارد میکنند تا به قطر مناسب برسد؛ این اتفاق معمولاً با تبدیل شمش به کلاف میلگرد شروع می شود.
یکی از مهم ترین مراحل تولید پس از کشش آن، کاهش دمای سیم است که این عملیات باید به صورت آرام آرام انجام شود. در صورتی که به صورت یکباره فرآیند کاهش دما انجام شود باعث کاهش قابلیت خمش آن می شود که در کاربرد مفتول محدودیت ایجاد می کند.
چنانچه این محصول دارای پوشش باشد، پس از طی مراحل بالا میتوان آن را با روکش PVC، مس یا گالوانیزه پوشش داد. عایق بندی مناسب، از پارگی و خوردگی آن جلوگیری میکند.
در صفحه تولید سیم مفتول از ضایعات روش ساخت سیم ها فولادی از کنار ورق و تسمه های آهن را بخوانید.
چگونه مفتول مناسب پروژه خود را انتخاب کنیم؟
در جدول زیر به انواع مفتول و همچنین کاربرد هر یک از آنها پرداختیم. به صورت کلی نوع مفتولی که در پروژه استفاده می شود به عواملی نظیر شرایط محیطی، مقاومت مورد نیاز و همچنین نوع پروژه وابسته است.
| نوع مفتول | کاربرد | ویژگی |
| مفتول فنری | تولید فنر، صنعت خودروسازی، وسایل خانگی و وسایل ریلی | استحکام کششی بسیار بالا |
| مفتول سیاه | آرماتور بندی، عایق بندی، قالب بندی و نجاری | انعطاف پذیری بالا |
| مفتول مسوار | عایق بندی، بسته بندی، آرماتور بندی و کابینت سازی | قابلیت شکل پذیری مناسب |
| مفتول گالوانیزه | تولید فنس و توری، تجهیزات دندانپزشکی، صنعت برق و کشاورزی | مقاومت بالا در برابر رطوبت و زنگ زدگی |
در صورتی که نیاز به راهنمایی بیشتر در خصوص انتخاب مفتول مناسب در پروژه خود دارید، جدول فوق می تواند به شما کمک کند.
وزن مفتول چگونه محاسبه میشود؟
یکی از مهمترین مشخصاتی که برای معرفی مفتول نیاز داریم بدانیم وزن آن است. برای مفتول با سطح مقطع دایرهای، وزن تقریبی هر متر را میتوان از رابطه زیر به دست آورد:
وزن هر متر (کیلوگرم) ≈ قطر² ÷ 162
در فرمول بالا قطر بر حسب میلیمتر است و این رابطه برای فولاد با چگالی 7.85 استفاده میشود.
در زیر وزن هر متر مفتول با ضخامت های مختلف را قرار می دهیم.
| قطر مفتول (میلیمتر) | وزن تقریبی هر متر (کیلوگرم) | وزن تقریبی 100 متر (کیلوگرم) |
|---|---|---|
| 1 | 0.0062 | 0.62 |
| 2 | 0.0247 | 2.47 |
| 3 | 0.0556 | 5.56 |
| 4 | 0.0988 | 9.88 |
| 5 | 0.1543 | 15.43 |
| 6 | 0.2222 | 22.22 |
| 8 | 0.3951 | 39.51 |
| 10 | 0.6173 | 61.73 |
مروری بر مشخصات مفتول، انواع و کاربردهای آن
سیم مفتول نوعی سیم فلزی است که از فرایند کشش میلگردهای فولادی تا رسیدن آنها به قطر مشخص تولید میشود. این محصول در انواع روکشدار و بدون روکش تولید میشود. برای بهبود مقاومت مفتول سیاه، روی سطح آن روکشهایی از جنس مس، روی یا PVC اضافه میکنند تا مقاومت آن در برابر عوامل محیطی افزایش یابد. هر یک از انواع این محصول میتوانند در مصارف مختلفی از جمله آرماتوربندی، تولید توریهای فلزی و ساخت فنرهای خودرو مورد استفاده قرار گیرند.
در این مطلب توضیح دادیم مفتول چیست، چه کاربردهایی دارد و انواع آن را با یکدیگر مقایسه کردیم. چنانچه سوالی در رابطه با مشخصات انواع مفتول دارید، لطفا با شماره تلفن 02155510555 تماس گرفته تا همکاران ما در واحد فروش به شما مشاوره تخصصی ارائه دهند.
