تفاوت ورق نورد گرم و سرد؛ فرق کاربرد، ویژگی و نحوه تولید

اگر وارد بازار فولاد شوید حتما عبارات ورق نورد گرم (Hot Rolling) و سرد (Cold rolling) را شنیده‌اید! و قطعا برای افرادی که متخصص در این صنعت نیستند این سوالات در ذهنتشان ایجاد می‌شوند چه ورقهایی سرد و چه ورق هایی گرم هستند؟ تفاوت ورق گرم و سرد چیست؟ چه کاربردی دارند؟ آیا فرق ورق سرد و گرم تنها در ظاهر آن است؟ آیا می‌توانند به جای یکدیگر استفاده شوند؟

شاید برای شما هم پیش آمده باشد که در یک پروژه یا برای ساخت یک سری محصولات نیاز به خرید ورق فولادی داشته باشید، در این صورت از فروشنده می‌خواهید که ورق هایی با ابعاد مورد نظر را برای شما ارسال کند اما فروشنده از شما می‌پرسد چه ورقی می‌خواهید!؟ ورق نورد سرد یا ورق نورد گرم؟! از این جهت ما در این مقاله به تفاوت ورق نورد گرم و سرد، ویژگی‌ها، مشخصات و نحوه تولید آن خواهیم پرداخت و در نهایت مشخص می کنیم کدام ورق برای نوع کاربرد شما مناسب تر می‌باشد؟

جدول مقایسه تفاوت ورق گرم و سرد

فرق ورق سرد و گرم را می‌توان در نحوه تولید، شکل ظاهری، میزان استحکام، میزان کشش، شکل پذیری ورق و میزان ضخامت به سادگی مشاهده و درک کرد، ورق های محصول نورد گرم و سرد هر دو از یک مواد اولیه ساخته می‌شوند اما در روش نورد گرم دمای شمش به 500 تا 1200 درجه سانتی گراد می‌رسد و در روش نورد سرد ورق در دمای محیط ساخته می‌شود، همین مورد سبب ایجاد دو محصول جدا با تفاوت های بسیار شده است.

می‌توان تفاوت ورق نورد گرم و سرد را در جدول زیر به وضوح مشاهده کرد:

ویژگی	ورق گرم	ورق سرد
نام	ورق سیاه، Hot Rolling	ورق روغنی، Cold Rolling
دمای تولید	500 تا 1200 درجه سانتی‌گراد	20 تا 30 درجه سانتی‌گراد
مواد اولیه	اسلب یا تختال	ورق گرم
وضعیت سطح	زبر، مات، ناهموار	صاف، صیقلی
رنگ سطح	مشکی، تیره	روشن، نقره‌ای
میزان دقت ابعاد	متوسط	بسیار زیاد
کیفیت لبه ورق	زبر و ناهموار	نرم و یکنواخت
ضخامت	1.5 تا 100 میلی‌متر	0.3 تا 3 میلی‌متر
میزان شکل‌پذیری	خوب	بسیار بالا
استحکام کششی	کم	زیاد
مراحل پس از عبور از غلطک	قابل استفاده	اسیدشویی، نورد سرد، روغن‌کاری، آنیل
زمان انجام فرایند تولید	کم	زیاد
قیمت محصول	کم	زیاد

شاید جدول بالا تا حدودی تفاوت های ورق نورد گرم  (روغنی) و سرد (سیاه) را بیان کرده باشد اما کاربرد و فرایند تولید این ورق ها از مواردی است که لازم است درمورد آنها اطلاع داشته باشید.

ورق نورد گرم چیست؟

ورق گرم یا ورق سیاه یا به انگلیسی Hot Rolling؛ نوعی ورق ساخته شده از اسلب یا تختال فولاد است که برای ساخت آن، اسلب تا دمای 1200 درجه سانتی گراد گرم و نرم می‌شود و سپس از بین غلطک ها عبور داده می‌شود. محصول نهایی یک ورق به رنگ سیاه خام، دارای ابعاد غیر یکنواخت، سطح ناهموار و زبر (فلس‌دار) خواهد بود که سپس در ابعاد مختلف برش زده شده و برای مصارف صنعتی، ساختمان، خودرو و تولید دیگر محصولات فلزی که در آنها ظاهر مهم نباشد، مورد استفاده قرار می‌گیرد. در صفحه ورق سیاه چیست بیشتر درباره این نوع محصول آهنی توضیح دادیم که پیشنهاد می کنیم بخوانید.

روند تولید ورق گرم (سیاه)

مراحل تولید ورق گرم به شرح زیر می‌باشد:

• فولاد ذوب شده و داخل دستگاه ریخته گری ریخته می‌شود.
• بعد از مرحله ریخته گری، اسلب یا قطعه فولادی ساخته می‌شود.
• اسلب وارد کوره ای با دمای 500 تا 1200 درجه خواهد شد (در این مرحله اسلب کمی نرم و آماده شکل پذیری می‌شود).
• اسلب به سمت غلتک ها روانه شده و از بین غلتک ها عبور داده خواهد شد.
• حال اسلب خارج شده از غلتک با افزایش طول و عرض و کاهش ضخامت، تبدیل به یک ورق قابل استفاده می‌شود.

بعد از این که محصول نهایی یا همان ورق سیاه ساخته شد برای مصارف بعدی آماده می‌شود.

کاربرد ورق نورد گرم

شاید بتوان مهم‌ترین تفاوت ورق گرم و سرد را همین تفاوت در کاربرد این دو محصول دانست، ظاهر خشن ورق نورد گرم سبب شده در حوزه هایی که نیاز به مقاومت بالا می‌باشد اما ظاهر اهمیت چندانی ندارد بسیار کاربردی باشد.

ازجمله کاربرد ورق فولادی گرم به شرح زیر می‌باشد:

• تولید سازه های ساختمانی
• ساخت تانکر
• تولید لوله های انتقال نفت و گاز
• صنعت خودرو
• ساخت ریل، واگن
• ساخت دستگاه و تجهیزات کشاورزی
• و …

حدود ۴۰٪ تا ۵۰٪ ورق های نورد گرم در سازه‌ها، ساختمان، ماشین‌آلات سنگین و لوله‌سازی استفاده می‌شوند.

ورق نورد سرد چیست؟

ورق سرد یا ورق روغنی به انگلیسی Cold Rolling؛ نوعی ورق ساخته شده از ورق نورد گرم می‌باشد، در واقع در تولید ورق نورد سرد، ورق گرم اسید شویی شده (پیکلینگ لاین) به عنوان مواد اولیه محسوب شده و در دمای معمولی از بین غلتک ها چندین بار (خط نورد پیوسته) عبور داده می‌شود این کار سبب تولید ورق با ویژگی ظاهری تمیز، براق و با میزان چقرمگی بالا می‌شود و از این برای تولید دستگاه ها یا محصولاتی که ظاهرشان بسیار مهم است، کاربردی می‌باشد. اگر نیاز به اطلاعات بیشتر درباره انواع، کاربرد و روش تولید این محصول دارید پیشنهاد می کنم به صفحه ورق روغنی چیست مراجعه کنید.

روند تولید ورق سرد (روغنی)

فرایند تولید ورق سرد به شرح زیر است:

• پوسته اکسیدی ورق نورد گرم با اسید هیدروکلریک حذف می‌شود.
• از غلتک ها چندین بار عبور داده می‌شود.
• ورق بازپخت یا آنیل می‌شود.
• ورق اسکین پس می‌شود.
• لایه از روغن روی ورق کشیده می‌شود.

کاربرد ورق نورد سرد

موارد استفاده از ورق سرد یا روغنی به شرح زیر است:

• ساخت لوازم خانگی
• تولید مبلمان فلزی
• ساخت سازه های هوافضا
• صنعت خودرو سازی

۳۰٪ تا ۴۰٪ ورق های سرد نیز در صنایع خودرو، لوازم خانگی، تجهیزات الکتریکی و ابزار دقیق استفاده می‌شوند.

بررسی تفاوت ورق نورد گرم و سرد از نظر ویژگی

فرق ورق سرد و گرم فقط در ظاهر آن خلاصه نمی‌شود، هر یک از این دو ورق دارای ویژگی‌های متفاوتی هستند که در ادامه به شرح آنها خواهیم پرداخت:

ویژگی	ورق نورد گرم	ورق نورد سرد
قابلیت جوشکاری	بالا	بالا
میزان رنگ‌پذیری	کم	بسیار بالا
امکان آبکاری	کم	بالا
تلرانس ابعادی	زیاد	کم
میزان انعطاف‌پذیری	زیاد	کم
حس بعد از لمس سطح	زبر، مات، خشن	نرم، صاف، صیقلی
مقاومت سایشی	کم	زیاد
حالت‌پذیری	زیاد	کم
ضخامت	1.5 تا 100 میلی‌متر	0.3 تا 3 میلی‌متر

به صورت کلی ورق های نورد گرم و سرد در گریدها و انواع مختلفی تولید شده اند که ممکن است ویژگی های متفاوتی را به دنبال داشته باشند به عنوان مثال ورق روغنی DC01 دارای استحکام 270 تا 410 مگاپاسکال است اما ورق سیاه ST52 دارای استحکام 490 تا 630 مگاپاسکال می‌باشد.

نگاهی به تفاوت ورق گرم و سرد از نظر تنوع محصولات

ورق های فولادی گرم و سرد دارای تنوع و گرید زیادی هستند و هر یک دارای کربن های متفاوتی نیز می‌باشند.

جدول تنوع گرید ورق گرم و سرد به شرح زیر است:

گرید ورق نورد گرم	گرید ورق نورد سرد
ST33	ST12 (DC01)
ST37	ST13 (DC03)
ST44	ST14 (DC04)
ST52	DC05
A36	DC06
A283	SPCC
A516	SPCD
CK45	SPCE

هر یک از این گرید ها نشان دهنده ترکیبات شیمایی متفاوت، میزان سختی، شکل پذیری، استحکام و … مختلف در محصول می‌باشند.

جدول تنوع محصولاتی که از ورق نورد گرم و نورد سرد تولید می‌شوند:

محصولات ورق گرم	محصولات ورق سرد
ورق سیاه	ورق روغنی
ورق آجدار	ورق گالوانیزه
ورق اسیدشویی	ورق رنگی
	ورق استیل
	ورق قلع‌اندود

محصولات گفته شده در جدول بالا در واقع محصولاتی هستند که از این دو ورق نورد گرم و سرد ساخته و وارد بازار شده‎اند البته که محصول اولیه تمامی این ورق ها همان ورق نورد گرم می‌باشد.

تفاوت ورق گرم و سرد، کدام مناسب تر است؟

قطعا تا اینجا از تفاوت ورق نورد گرم و سرد مطلع شده‌اید، حال می‌دانید کدام ورق و به چه علت دارای چه ویژگی ها و خاصیت های متفاوتی می‌باشد. اما سوال اینجاست از بین محصولات ورق گرم یا سیاه و ورق سرد یا روغنی کدام برای نوع پروژه و کاربرد مد نظر شما مناسب تر است؟ برای پاسخ به این سوال لازم است موارد زیر را در نظر داشته باشید:

• اگر بودجه محدودی دارید، ورق نورد گرم مناسب است.
• اگر زیبایی و ظاهر برای شما مهم است، ورق نورد سرد مناسب است.
• اگر پروژه ساختمانی است، ورق نورد گرم مناسب است.
• اگر قصد رنگ آمیزی ورق را دارید، ورق نورد سرد مناسب است.
• برای تولید لوازم خانگی یا برخی قطعات بیرونی خودرو، ورق نورد سرد مناسب است.
• برای ساخت سوله، مخزن شاسی ماشین آلات، ورق نورد گرم مناسب است.

به صورت کلی شما با مطالعه تفاوت ورق گرم و سرد، می‌توانید کاربرد و اختلاف این دو ورق را به خوبی درک کرده و متناسب با ان برای خرید یا انتخاب هر یک از آنها تصمیم بگیرید.